Miejsce, do kt\u00f3rego przyjecha\u0142em, odczuwam jako Duchow\u0105 Mekk\u0119. Tu\u017c przed p\u00f3\u0142noc\u0105, padaj\u0105c z wyczerpania, sta\u0142em przy wielkiej p\u00f3\u0142ce z ksi\u0105\u017ckami i s\u0142ucha\u0142em, jak kuzynka Go\u015bka poleca mi pozycje wydawnicze, jedne po drugich. Zanim ko\u0144czy\u0142a opisywa\u0107 jedn\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119, przechodzi\u0142a do nast\u0119pnej, a w jej g\u0142osie da\u0142o si\u0119 s\u0142ysze\u0107 zadyszk\u0119, mo\u017ce jak u biegacza, kt\u00f3ry wznosz\u0105c si\u0119 na pag\u00f3rek widzi przed sob\u0105 nast\u0119pny i nast\u0119pny, i ju\u017c nie mo\u017ce si\u0119 doczeka\u0107, by je wszystkie zdoby\u0107 jak najszybciej. Powinienem i\u015b\u0107 spa\u0107, ale jak i\u015b\u0107, skoro oto jest ten moment, kt\u00f3rego pomin\u0105\u0107, przerywa\u0107, ko\u0144czy\u0107 nie powinno si\u0119 nigdy, lecz nale\u017cy pozwoli\u0107 mu wybrzmie\u0107 wraz z fascynacj\u0105, kt\u00f3ra go stworzy\u0142a.<\/p>\n
Jeden z trop\u00f3w ma sw\u00f3j pocz\u0105tek d\u017cd\u017cystego dnia podczas imprezy „Lato z ksi\u0105\u017ck\u0105” w \u0141ebie. Tam Krzysztof Mroziewicz, w trakcie autorskiego spotkania, opowiada\u0142 o zjawiskach wsp\u00f3\u0142czesnego \u015bwiata. Sze\u015b\u0107dziesi\u0105t minut min\u0119\u0142o niezauwa\u017calnie, przenosili\u015bmy si\u0119 w wyobra\u017ani w r\u00f3\u017cne rejony \u015bwiata – Kuba, Jugos\u0142awia, Rosja, Birma, Afganistan. Siedzieli\u015bmy pod namiotem, kt\u00f3rego plandeka d\u017awi\u0119cza\u0142a markotnie w kroplach deszczu. Za naszymi plecami, portowym kana\u0142em, przep\u0142ywa\u0142y wycieczkowe stateczki, na kt\u00f3rych t\u0119tni\u0142 bas dyskotekowej muzyki przy wt\u00f3rze wrzaskliwych g\u0142os\u00f3w rejsowych konferansjer\u00f3w.<\/p>\n
Krzysztof Mroziewicz wymieni\u0142 wtedy ksi\u0105\u017ck\u0119 „Ucieczka od wolno\u015bci” Ericha Fromma. Trzy dni potem, po przejechaniu stu siedemdziesi\u0119ciu kilometr\u00f3w, w pewnej wiosce na Pomorzu Zachodnim, siedzia\u0142em przy du\u017cym stole w obszernej kuchni. Za oknem powoli ciemnia\u0142 letni wiecz\u00f3r, a wujek Staszek, w toku dyskusji na temat wsp\u00f3\u0142czesnego \u015bwiata, wychodzi\u0142 co chwila i przynosi\u0142 kolejne ksi\u0105\u017cki. Dwie, trzy z nich to by\u0142y grube, cho\u0107 niedu\u017ce tomy, rozprawiaj\u0105ce o tym, \u017ce wsp\u00f3\u0142czesne regulacje spo\u0142eczne, wprowadzane na drodze spo\u0142ecznego porozumienia, maj\u0105 za zadanie obroni\u0107 cz\u0142owieka przed z\u0142em znajduj\u0105cym si\u0119 w nim samym.<\/p>\n
Po kt\u00f3rej\u015b wymianie zda\u0144 naszej dyskusji wujek wsta\u0142 znowu i znikn\u0105\u0142 za drzwiami. Po chwili wr\u00f3ci\u0142 trzymaj\u0105 w r\u0119ku niewielk\u0105 ksi\u0105\u017ceczk\u0119 o kremowej ok\u0142adce. „Z tych wszystkich rozpraw t\u0119 naprawd\u0119 warto przeczyta\u0107” powiedzia\u0142, gdy po\u0142o\u017cy\u0142 j\u0105 na stole. Si\u0119gn\u0105\u0142em po i przeczyta\u0142em br\u0105zowy napis: Erich Fromm \/ Ucieczka od wolno\u015bci.<\/p>\n
Teraz, rankiem, czytaj\u0105c pierwsze strony, zastanawiam si\u0119, jak to mo\u017cliwe, \u017ce trafi\u0142em na t\u0119 ksi\u0105\u017ck\u0119 tak p\u00f3\u017ano. Mo\u017ce musia\u0142em ogl\u0105dn\u0105\u0107 wcze\u015bniej te wszystkie filmy o Hitlerze i Stalinie…?<\/p>\n
„Wolno\u015b\u0107, mimo, \u017ce przynios\u0142a [cz\u0142owiekowi wsp\u00f3\u0142czesnemu] niezale\u017cno\u015b\u0107 i w\u0142adz\u0119 rozumu, uczyni\u0142a go samotnym, a przez to l\u0119kliwym i bezsilnym” czytam w kr\u00f3tkim wst\u0119pie napisanym przez samego Ericha Fromma. „Owa izolacja jest nie do zniesienia i ma on do wyboru albo ucieczk\u0119 przed brzemieniem wolno\u015bci ku nowym zale\u017cno\u015bciom i podporz\u0105dkowaniu, albo d\u0105\u017cenie do pe\u0142nej realizacji wolno\u015bci pozytywnej, kt\u00f3ra opiera si\u0119 na jedyno\u015bci i niepowtarzalno\u015bci cz\u0142owieka”.<\/p>\n
Wolno\u015b\u0107 nieuchronnie prowadzi do uczucia samotno\u015bci. Lecz „istnieje tylko jedno mo\u017cliwe, tw\u00f3rcze rozwi\u0105zanie dla z\u0142\u0105czenia zindywidualizowanego cz\u0142owieka ze \u015bwiatem: aktywna solidarno\u015b\u0107 ze wszystkimi lud\u017ami, mi\u0142o\u015b\u0107 i praca, dzi\u0119ki kt\u00f3rym cz\u0142owiek zjednoczy si\u0119 na nowo ze \u015bwiatem, ju\u017c nie za pomoc\u0105 pierwotnych wi\u0119zi, lecz jako wolna, niezale\u017cna jednostka”. Je\u015bli to zjednoczenie nie uda si\u0119, z najr\u00f3\u017cniejszych powod\u00f3w, „wolno\u015b\u0107 staje si\u0119 niezno\u015bnym ci\u0119\u017carem. Staje si\u0119 r\u00f3wnoznaczna ze zw\u0105tpieniem, z \u017cyciem pozbawionym sensu i celu. Wtedy rodzi si\u0119 pot\u0119\u017cna tendencja do ucieczki od tego rodzaju wolno\u015bci, b\u0105d\u017a ku podporz\u0105dkowaniu si\u0119, b\u0105d\u017a te\u017c w stron\u0119 jakiegokolwiek zwi\u0105zku z lud\u017ami i ze \u015bwiatem, kt\u00f3ry zapewni\u0142by uwolnienie si\u0119 od niepewno\u015bci, nawet za cen\u0119 utraty w\u0142asnej wolno\u015bci”.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Miejsce, do kt\u00f3rego …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[909,24],"tags":[877,208,38,870,881],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/niecodziennosc.kubic.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7350"}],"collection":[{"href":"http:\/\/niecodziennosc.kubic.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/niecodziennosc.kubic.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/niecodziennosc.kubic.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/niecodziennosc.kubic.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=7350"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/niecodziennosc.kubic.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7350\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8937,"href":"http:\/\/niecodziennosc.kubic.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7350\/revisions\/8937"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/niecodziennosc.kubic.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=7350"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/niecodziennosc.kubic.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=7350"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/niecodziennosc.kubic.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=7350"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}