{"id":8636,"date":"2005-12-09T00:41:59","date_gmt":"2005-12-08T23:41:59","guid":{"rendered":"http:\/\/niecodziennosc.kubic.info\/index.php\/2005\/12\/09\/cien-lema\/"},"modified":"2005-12-09T00:41:59","modified_gmt":"2005-12-08T23:41:59","slug":"cien-lema","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/niecodziennosc.kubic.info\/?p=8636","title":{"rendered":"Cie\u0144 Lema"},"content":{"rendered":"
Mi\u0119dzy trzydziestk\u0105 a czterdziestk\u0105, bli\u017cej tej drugiej: smuga cienia – kiedy ju\u017c przychodzi akceptowa\u0107 warunki nie podpisanego kontraktu, narzuconego bez pytania, kiedy wiadomo, \u017ce to, co obowi\u0105zuje innych, odnosi si\u0119 i do ciebie, \u017ce z tej regu\u0142y nie ma wyj\u0105tk\u00f3w: chocia\u017c to przeciwne naturze, nale\u017cy si\u0119 jednak starze\u0107. Dot\u0105d robi\u0142o to po kryjomu cia\u0142u – tego ju\u017c nie do\u015b\u0107. Wymagana jest zgoda.<\/font><\/div>\n


Z \u017calem przerywam cytat, cho\u0107 przecie\u017c kontynuowa\u0107, to by\u0142oby przepisywa\u0107 jeszcze i jeszcze, i zako\u0144czy\u0107 pewnie nie tyle kilka akapit\u00f3w, co stron dalej. Wr\u00f3ci\u0142em na chwil\u0119 do moich lat nastoletnich, w kt\u00f3rych fascynacja nauk\u0105 pcha\u0142a mnie do fantastyki. Nie znosi\u0142em fantazy – tych bajek, w kt\u00f3rych nie by\u0142o nic naukowego. Za to opisy fizycznych zjawisk, dopiero co odkrytych, a w fantastyce ju\u017c dawno wykorzystanych w nowych wynalazkach i broniach, opisy nieznanych i przez to cudownych fenomen\u00f3w, przyci\u0105ga\u0142y moj\u0105 wyobra\u017ani\u0119, maj\u0105c obok lektury – jedyny dost\u0119pny mi wtedy "naukowy" podr\u0119cznik, kt\u00f3ry m\u00f3g\u0142 rzuci\u0107 nik\u0142e \u015bwiat\u0142o na owe tajemnicze cuda – s\u0142ownik wyraz\u00f3w obcych. <\/p>\n

Maj\u0105c tak w pami\u0119ci, by\u0107 mo\u017ce po lekturze Eden<\/span>, \u017ce w anihilacji<\/span> powstaj\u0105 mezony<\/span>, zapyta\u0142em o nie o wiele starszego przyjaciela. Odpowiedzi\u0105, \u017ce o tym b\u0119d\u0119 si\u0119 uczy\u0142 na studiach<\/span>, tyle zaostrzy\u0142 m\u00f3j apetyt, co rozczarowa\u0142. <\/p>\n

W\u0142a\u015bnie wr\u00f3ci\u0142em to tych kilku kart, z kt\u00f3rych pochodzi cytat, i wiem, \u017ce nie musz\u0119 si\u0119 wstydzi\u0107 tego, co czyta\u0142em. Cho\u0107 wtedy przelatywa\u0142em b\u0142yskawicznym wzrokiem nad owymi rozwa\u017caniami, \u0142owi\u0105c paragrafy posuwaj\u0105ce akcj\u0119 do przodu, to teraz w\u0142a\u015bnie te introspektywne, w kt\u00f3rych my\u015bl przewija si\u0119 w kunsztowny spos\u00f3b, z niezliczonymi odblaskami skojarze\u0144, por\u00f3wna\u0144, z wewn\u0119trznym, w\u0142asnym, wewn\u0119trznym dramatyzmem, s\u0105 moj\u0105 dum\u0105. <\/p>\n

Kunszt tw\u00f3rcy objawia si\u0119 w wielopoziomowo\u015bci dzie\u0142a, kt\u00f3re tworzy. To jak budowa okresowa w muzyce, i w literaturze istnieje mistrzostwo w po\u0142\u0105czeniu dw\u00f3ch wyraz\u00f3w ze sob\u0105 po to, aby w ko\u0144cu zbudowa\u0107 zdanie. W po\u0142\u0105czeniu zda\u0144, by otrzyma\u0107 my\u015bl. W po\u0142\u0105czeniu my\u015bli, by stworzy\u0107 ci\u0105g napi\u0119\u0107 i ich roz\u0142adowa\u0144. Za ka\u017cdym razem, gdy tworzy si\u0119 kolejna sk\u0142adowa dzie\u0142a o szerszym zasi\u0119gu, dostrzec w niej mo\u017cna ich w\u0142asne wzajemne zale\u017cno\u015bci, celowo\u015b\u0107. To jak spogl\u0105da\u0107 na fraktal w coraz to wi\u0119kszym powi\u0119kszeniu i stwierdza\u0107, \u017ce cho\u0107 badamy coraz to mniejsze cegie\u0142ki, to ka\u017cda z nich jest zbudowana z kunsztownym rozmys\u0142em. <\/p>\n

I nie tylko w tre\u015bci, kt\u00f3re dzie\u0142a przekazuj\u0105, ale i w aurze, atmosferze, jak i w sposobie, w kt\u00f3rym owa tre\u015b\u0107 i aura jest budowana, tkwi mistrzostwo. Misternie tkana sie\u0107 nie tylko zdarze\u0144 "zewn\u0119trznych", ale r\u00f3wnie\u017c wewn\u0119trznych przemian bohater\u00f3w, zaz\u0119biaj\u0105 si\u0119 ze sob\u0105, tworz\u0105c ostateczny kszta\u0142t, co\u015b jakby fabu\u0142\u0119, tyle \u017ce obejmuj\u0105c\u0105 nie tylko akcj\u0119 powi\u0119kszon\u0105 o to, co przedtem i potem, ale ca\u0142o\u015b\u0107 dzie\u0142a, ze wszystkimi jego ekspresjami i niedopowiedzeniami. <\/p>\n

Na koniec jeszcze jeden cytat. To nic, \u017ce dotyczy staro\u015bci, nie to jest najwa\u017cniejsze, ale celno\u015b\u0107, skr\u00f3towo\u015b\u0107 i gi\u0119tko\u015b\u0107 wypowiedzi, kt\u00f3rej nie mo\u017cna wydedukowa\u0107 – mistrz mo\u017ce j\u0105 tylko wyda\u0107 z siebie jednym tchem, tak po prostu. <\/p>\n

<\/font><\/p>\n

Starzejemy si\u0119 bowiem jak dzieci, to znaczy odmawiaj\u0105c zgody na to, na co zgoda nasza jest z g\u00f3ry niepotrzebna (…)
<\/font><\/div>\n

Stanis\u0142aw Lem "Opowie\u015bci o pilocie Pirxie" – Ananke<\/font>
<\/font><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"