Mam w domu s\u0142abowit\u0105 seri\u0119 powie\u015bci Lema. S\u0142abowit\u0105 pod wzgl\u0119dem jako\u015bci wydania. Klejone kartki, mi\u0119kka, cienka ok\u0142adka. Znalaz\u0142em stary egzemplarz, wsp\u00f3lne wydanie Solaris i \u201eNiezwyci\u0119\u017conego\u201d. \u201eNiezwyci\u0119\u017cony\u201d zosta\u0142 kilkadziesi\u0105t lat temu przeczytany przez Andrzeja \u0141apickiego, mam to nagranie i s\u0142u\u017cy mi jako wzorzec por\u00f3wnawczy wobec wsp\u00f3\u0142czesnych audiobook\u00f3w. Skutek jest taki, \u017ce ma\u0142o kt\u00f3rej ksi\u0105\u017cki czytanej jestem w stanie s\u0142ucha\u0107, tak bardzo brzmi\u0105 sztucznie i nad\u0119cie w por\u00f3wnaniu do interpretacji \u0141apickiego. <\/p>\n\n\n\n
Solaris za\u015b, jako chyba najbardziej znany utw\u00f3r, postanowi\u0142em przeczyta\u0107 jeszcze raz, maj\u0105c wi\u0119cej czasu w czasie pandemii. Ksi\u0105\u017cka rozsypuje si\u0119, jest ju\u017c w kilku cz\u0119\u015bciach, a ka\u017cda z nich grozi dalszym rozpadem w ka\u017cdej chwili. Nosz\u0119 j\u0105 w plastikowym woreczku z suwakiem. <\/p>\n\n\n\n
Przed laty zapami\u0119ta\u0142em opisy Oceanu, form, jakie tworzy\u0142. Pomys\u0142u na pokazanie Oceanu nie mieli ani Tarkowski ani Soderbergh w swoich filmach. Mo\u017ce dlatego, \u017ce fantastycznie zosta\u0142 opisany w powie\u015bci. Lem bawi si\u0119 opisem. Opis ten wydaje si\u0119 zupe\u0142nie niepotrzebny dla fabu\u0142y i akcji powie\u015bci. Lem zagrywa si\u0119 w sam ze sob\u0105, my\u015bl jego, wyobra\u017ania, p\u0142yn\u0105 w\u0142asnym strumieniem, niepohamowanym \u017cadn\u0105 potrzeb\u0105 ograniczenia, obowi\u0105zku, potrzeby, praktyczno\u015bci, u\u017cyteczno\u015bci. Lem, mistrzowski erudyta (o czym mo\u017cna si\u0119 przekona\u0107 czytaj\u0105c jego korespondencj\u0119 z Mro\u017ckiem), sam do siebie puszcza oko, gra sam ze sob\u0105. Wyra\u017ca b\u0142yskawicznie to, co ja, czytelnik, tylko przeczuwam, \u017ce mo\u017cna chcie\u0107 wyrazi\u0107, \u017ce mo\u017ce istnie\u0107 taka mo\u017cliwo\u015b\u0107, \u017ce co\u015b mo\u017ce zaistnie\u0107, przecie\u017c tylko w wyobra\u017ani. I zanim, czytaj\u0105c, u\u015bwiadomi\u0119 sobie to, co by\u0107 mo\u017ce w wyobra\u017ani mo\u017cliwe, to w nast\u0119pnych zdaniach ju\u017c mam, ju\u017c Lem to maluje, szybkim i precyzyjnym poci\u0105gni\u0119ciem literackiego p\u0119dzla. <\/p>\n\n\n\n
Wracaj\u0105c do tytu\u0142u tego wpisu \u2013 oczywi\u015bcie jest on arbitralny, i prawdziwy i fa\u0142szywy zarazem. Bo jak zmierzy\u0107 u\u017cyteczno\u015b\u0107, przydatno\u015b\u0107? Czym jest \u201esztuka wy\u017csza\u201d, kto j\u0105 okre\u015bla, zagarniaj\u0105c ziarna i odrzucaj\u0105c plewy?
<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Mam w domu s\u0142abowit\u0105 seri\u0119 powie\u015bci Lema. S\u0142abowit\u0105 pod wzgl\u0119dem jako\u015bci wydania. Klejone kartki, mi\u0119kka, cienka ok\u0142adka. Znalaz\u0142em stary egzemplarz, wsp\u00f3lne wydanie Solaris i \u201eNiezwyci\u0119\u017conego\u201d. \u201eNiezwyci\u0119\u017cony\u201d zosta\u0142 kilkadziesi\u0105t lat temu przeczytany przez Andrzeja \u0141apickiego, mam to nagranie i s\u0142u\u017cy mi jako wzorzec por\u00f3wnawczy wobec wsp\u00f3\u0142czesnych audiobook\u00f3w. Skutek jest taki, \u017ce ma\u0142o kt\u00f3rej ksi\u0105\u017cki czytanej jestem … <\/p>\n